Okul projesini fikirden dosyaya indirmek

Tema: Burs, hibe ve değişim.

Proje fikri genellikle bir ünlemle başlar: 'Biz de bir şey yapalım.' Ünlem, dosyaya girmez. Dosyaya giren, bir sorudur. Soru dar olmalıdır. 'Çevreyi koruyalım' bir dilektir. 'Okul bahçesindeki hangi bitki, susuz haftada daha uzun yeşil kalıyor?' bir sorudur. Dar soru, jüriyi de öğrenciyi de yormaz.

İskeletin birinci parçası sorudur. İkinci parça, bu soruyu neden bu okulun sorduğudur. Elinizdeki bahçe, atölye, sınıf veya mahalle, soruyu gerçek kılar. Başka okulun projesini kopyalamak, sorunuzu siler. Örnek olarak bir okulun yağmur suyunu kovada biriktirmesi düşünülebilir. Okulun adı yazılmaz. Örnek, kopyalanacak bir kahramanlık değil, sorunun yerden çıktığını gösteren bir çerçevedir.

Üçüncü parça yöntemdir. Ne gözlemlenecek, kaç kez, kim, hangi hafta. Hafta sayısı bu yazıda sabitlenmez. Sizin ders programınız sabitler. Yöntem, öğrencinin yapamayacağı bir laboratuvar hayali olmasın. Yapılabilecek olan yazılsın. Yapılamayacak olan 'ileride' diye açıkça ayrılsın.

Dördüncü parça görevdir. Öğretmen neyi üstlenir, öğrenci neyi, varsa veli neyi. Tek öğretmene bütün dosyayı yıkmak, projenin en sık kırıldığı yerdir. İkinci bir yetişkin, yalnızca yedek anahtar dahi olsa yazılsın. Öğrenci görevi, 'araştırın' gibi boş bir emir olmasın. 'Şu gözlemi şu deftere işleyin' gibi görünür bir iş olsun.

Beşinci parça malzemedir. Her kalemin gerekçesi vardır. 'Robot istiyoruz' gerekçe değildir. 'Şu ölçümü yapamadığımız için şu araç gerekiyor' gerekçedir. Fiyat yazılacaksa o günkü bir listeye bakılır ve 'örnektir, güncel fiyatı sağlayıcıdan sorun' denir. Bu platform fiyat ilan etmez, ödeme toplamaz.

Altıncı parça takvimdir. Başvuru penceresi, programın kendi sayfasındadır. TÜBİTAK çağrıları tubitak.gov.tr üzerinden izlenir. Tarih bu makalede yoktur. Sizin dosyanızda da tarih, çağrı metninden kopyalanmadan yazılmaz. Çağrı açılmadan dosyayı bitirmek yine de mümkündür. Bitmiş dosya, pencere açıldığında acele etmez.

Yedinci parça dürüstlüktür. Yapılmamış deney, yapılmış gibi yazılmaz. Öğrencinin adı ve fotoğrafı, on sekiz yaşından küçükse dosyanın dışarıya sızan hâlinde yer almaz. Okul içi dosya da gereksiz teşhirden kaçınır. Proje, çocuğun vitrini değil, sorunun kaydıdır.

Dosya bittiğinde bir kişi dışarıdan okur. Soru tek cümle mi, yöntem yapılabilir mi, malzeme gerekçeli mi? Üçüne de evet ise dosya çağrıya hazırdır. Hayır varsa heyecan değil, eksik parça tamamlanır. İyi proje, büyük cümle değil, okuyan kişinin aynı hafta hayal edebildiği iştir.

Bu işi bir sonraki aya bırakmamak için dört kısa hafta yeter. İlk hafta Proje fikrini bir cümlelik soruya indirin, sonra kimin hangi işi yapacağını yazın. İkinci hafta Bütçe kalemini faaliyetle eşleyin, yuvarlak 'materyal' satırı bırakmayın. Üçüncü hafta Ortak kurum varsa yazılı niyet olsun, sözlü destek dosyaya girmesin. Dördüncü hafta Başvuru takvimini kurumun sayfasından izleyin, bu metindeki günleri kullanmayın. Tarih, ücret, kontenjan, puan, sıralama ve burs tutarı bu planda yoktur. Bağlayıcı bilgi için meb.gov.tr, osym.gov.tr, turkiye.gov.tr üzerindeki e-Okul, YÖK Atlas ya da programın kendi resmî sayfasına bakın. Platform ödeme, bağış veya abonelik almaz. İş uykuyu, okula gitmeyi ya da evdeki konuşmayı bölecek kadar büyürse okul rehber öğretmenine danışın. Bu danışma bir teşhis değildir. Her okulun bir hikâyesi var. Hikâye, dört hafta aynı yerde duran bir ritimle görünür olur.

Yazan: Kaan Erdemir. Türkiye Okul Platformu bağımsız bir eğitim yayınıdır; Millî Eğitim Bakanlığı'nın resmî kanalı değildir.