Okul ile ailenin ortak cümle kurması
Öğretmen bir şey söyler, ev başka bir şey söylerse çocuk ortada tercüman olur. Bu rehber, okul ile ailenin aynı iş için aynı cümleyi kurmasına yardım eder. Slogan değildir.
Tema: Rehberlik ve öğretmen-veli iletişimi.
Çocuk iki dil duyar. Okulda 'ödevini deftere kendin yaz', evde 'ben hallederim, sen yorgunsun'. İki cümle de şefkat taşıyabilir. Yan yana durunca çocuk hangi kapının gerçek olduğunu şaşırır. Ortak cümle, iki yetişkinin aynı işi aynı fiille anlatmasıdır. Fiil küçük olsun: yazmak, sormak, getirmek, bırakmak.
Ortak cümle her konu için kurulmaz. Bir dönemde bir ya da iki iş yeter. Örneğin ödevin nerede takip edileceği. Örneğin teneffüste yaşanan bir sürtüşmede kime söyleneceği. Örneğin ekranın ders ile oyunu ayırması. Üçünü birden kurmak, hiçbirini tutmamak olur. Seçilen iş, hem okulda hem evde gözle görülür olmalıdır.
Cümle birlikte yazılır. Veli toplantısının üç satırlık notu ya da rehber öğretmenle on dakikalık bir konuşma yeter. 'Biz evde şöyle diyeceğiz, siz okulda da aynı fiili kullanır mısınız.' Öğretmen, evin bütün düzenini üstlenmez. Ev, okulun bütün kurallarını kopyalamaz. Ortak olan yalnızca seçilen fiildir.
Örnek olarak adsız bir aile ve adsız bir sınıf düşünün. Seçilen fiil 'takıldığın yeri işaretle' olsun. Öğretmen derste bunu söyler. Veli akşam 'çözeyim' yerine 'işaretlediğin yeri göster' der. Çocuk, iki yerde de aynı hareketi görür. Hareket, uzun bir pedagoji nutkundan daha kalıcıdır. İsim, fotoğraf ve not bu örnekte yoktur.
Cümle bozulursa utançla değil, kısa bir düzeltmeyle onarılır. Veli bir akşam dayanamayıp ödevi kendisi bitirdiyse ertesi gün bunu gizlemez. 'Dün ben yazdım, bugün yine sen işaretleyeceksin.' Gizlemek, çocuğa iki yüzlü bir düzen öğretir. Öğretmen de sınıfta kuralı unutursa aynı açıklıkla döner.
Ortak cümle, çocuğun aleyhine bir ittifak değildir. 'Seni her yerde izliyoruz' diye kurulursa çocuk susar. 'Takıldığın yerde aynı yardımı göreceksin' diye kurulursa çocuk konuşur. Amaç denetimi sıkılaştırmak değil, çelişkiyi azaltmaktır.
İşler yolunda gitmiyorsa ortak cümle daha çok bağırarak değil, rehber öğretmenin masasında gözden geçirilir. Belki fiil çocuğun yaşına büyüktür. Belki evde o fiili kuracak zaman yoktur. O zaman fiil küçülür. Küçülen cümle tutulur. Tutulmayan büyük cümle, güveni yer.
Her okulun bir hikâyesi var. O hikâye, okul kapısında bitmez. Kapının iki yanında aynı fiil konuşulursa çocuk tercüman olmaktan çıkar, öğrenciliğine döner. Bu platform o cümleyi resmî bir genelge diye sunmaz. Yalnızca iki yetişkinin anlaşabileceği kadar küçük tutmayı önerir. Bağlayıcı karar, okulun ve MEB'in kendi metnindedir: meb.gov.tr.
Bu işi bir sonraki aya bırakmamak için dört kısa hafta yeter. İlk hafta Bir dönemde bir fiil seçin: yazmak, sormak, getirmek ya da işaretlemek. İkinci hafta Fiili hem evde hem okulda aynı kelimeyle kullanın. Üçüncü hafta Bozulursa gizlemeyin, ertesi günkü cümlede düzeltin. Dördüncü hafta Fiil tutulmuyorsa büyütmeyin, rehber öğretmenle küçültün. Tarih, ücret, kontenjan, puan, sıralama ve burs tutarı bu planda yoktur. Bağlayıcı bilgi için meb.gov.tr, osym.gov.tr, turkiye.gov.tr üzerindeki e-Okul, YÖK Atlas ya da programın kendi resmî sayfasına bakın. Platform ödeme, bağış veya abonelik almaz. İş uykuyu, okula gitmeyi ya da evdeki konuşmayı bölecek kadar büyürse okul rehber öğretmenine danışın. Bu danışma bir teşhis değildir. Her okulun bir hikâyesi var. Hikâye, dört hafta aynı yerde duran bir ritimle görünür olur.
Yazan: Sevgi Aksel. Türkiye Okul Platformu bağımsız bir eğitim yayınıdır; Millî Eğitim Bakanlığı'nın resmî kanalı değildir.