Deneme sınavını puan avına çevirmeden okumak

Tema: Lise ve üniversite hazırlığı.

Deneme sonucu açıklandığında evin havası değişir. Bir sayı söylenir, o sayı bütün haftanın yerine geçer. Oysa denemenin işi hüküm kurmak değil, bir sonraki haftanın konusunu seçmektir. Sayıyı buraya yazmıyoruz. Sizin kâğıdınızdaki sayı, sizin kâğıdınızdadır. Onu bir makale tekrarlamaz.

Akşamın ilk saati sessiz olsun. Öğrenci yesin, içsin, sonucu hemen savunmasın. Veli de ilk cümlede 'yine mi' demesin. İlk cümle, bir saat sonra kurulur: 'Hangi dersten başlayalım?' Bu erteleme, kaçırtmak değildir. Yorgun beyinle yapılan analiz, bütün yanlışları aynı kefeye koyar.

Analiz üç kutudur. Birinci kutu bilgi eksiği: konuyu hiç görmemiş ya da yarım bırakmışsınız. İkinci kutu işlem: konuyu biliyorsunuz, sorunun içinde kaybolmuşsunuz. Üçüncü kutu dikkat: doğru bildiğiniz hâlde işaretlemeyi kaydırmışsınız. Üç kutu aynı reçeteyi almaz. Bilgi eksiğine konu çalışması, işleme yavaş soru, dikkate süre yönetimi gerekir. Hepsine 'daha çok soru' demek, kutuları karıştırır.

Her kutudan o hafta bir madde seçilir. Üç dersten on beş konu seçilmez. Bir konu, bir işlem türü, bir dikkat alışkanlığı. Örneğin optik formda kaydırma varsa alışkanlık, her on soruda bir işaret kontrolüdür. Bu küçük kural, yeni bir kitap almaktan daha çok işe yarar.

Karşılaştırma yapılmaz. Sınıfın en yüksek sonucu, sizin analizinizin parçası değildir. Grupta paylaşılan sayı, sizin kutunuzu değiştirmez. Sayınızı gruba yazmak da zorunda değilsiniz. Sonuç, özeldir. Paylaşmak isteyen paylaşır, istemeyen istemez. Zorlamak, denemeyi sosyal bir sınava çevirir.

Üst üste kötü gelen iki deneme, alan değişikliği kararı değildir. Önce uyku, önce aynı hatanın tekrarı, önce kaynağın düzeyi sorulur. Kaynak çok mu ağır, süre çok mu kısa, konu hiç mi tekrar edilmedi? Bu sorular yanıtlanmadan 'ben yapamayacağım' cümlesi erken gelir. Yapamama duygusu günlerce sürüyor ve uykuyu, iştahı, okulu bozuyorsa rehber öğretmen devreye girer. Bu yazı kaygıyı teşhis etmez.

Deneme takvimi resmî sınav takvimi değildir. Okulun denemesi ile yayınevinin denemesi çakışıyorsa biri ertelenir. İki deneme aynı hafta, analizi imkânsız kılar. Analizsiz deneme, yalnızca yorgunluk biriktirir.

Defterin son sayfası bir sonraki denemenin tek cümlesidir: 'Bu kez şu kutuya bakacağım.' Cümle yoksa deneme tüketilmiş, okunmamıştır. Okunan deneme ise puan avı olmaktan çıkar, haftalık planın girdisi olur.

Bu işi bir sonraki aya bırakmamak için dört kısa hafta yeter. İlk hafta Sonuç akşamının ilk saatini sessiz tutun, ilk cümle sayı olmasın. İkinci hafta Bilgi eksiği, işlem hatası ve dikkat dağınıklığını üç kutuya ayırın. Üçüncü hafta O hafta her kutudan yalnızca bir madde seçin. Dördüncü hafta Defterin sonuna bir sonraki denemenin tek cümlesini yazın. Tarih, ücret, kontenjan, puan, sıralama ve burs tutarı bu planda yoktur. Bağlayıcı bilgi için meb.gov.tr, osym.gov.tr, turkiye.gov.tr üzerindeki e-Okul, YÖK Atlas ya da programın kendi resmî sayfasına bakın. Platform ödeme, bağış veya abonelik almaz. İş uykuyu, okula gitmeyi ya da evdeki konuşmayı bölecek kadar büyürse okul rehber öğretmenine danışın. Bu danışma bir teşhis değildir. Her okulun bir hikâyesi var. Hikâye, dört hafta aynı yerde duran bir ritimle görünür olur.

Yazan: Gülsüm Yazıcıoğlu. Türkiye Okul Platformu bağımsız bir eğitim yayınıdır; Millî Eğitim Bakanlığı'nın resmî kanalı değildir.